Η ΝΕΑ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΨΗΦΙΑΚΗ ΕΠΟΧΗ

ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΑΓΩΓΕΣ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΥΠΑΛΛΗΛΩΝ
December 30, 2019
December 31, 2019
Share

Του Γιάννη Καρούζου, Δικηγόρου-Εργατολόγου

Στις δέκα πρώτες εταιρείες στον κόσμο οι υπηρεσίες που προσφέρονται σήμερα είναι ψηφιακές. Μία απλή επέμβαση στο γόνατο απαιτούσε πρόσφατα να απασχοληθούν τρεις γιατροί. Σύντομα θα αρκεί ένας γιατρός και οι άλλοι δύο θα αντικατασταθούν από δύο ρομπότ αντίστοιχα. Μέσα από το κινητό μας τηλέφωνο απολαμβάνουμε την παροχή υπηρεσιών από απασχολούμενους στην πιο ευφάνταστη υπηρεσία, οι οποίοι αναζητούν τον εργοδότη τους σε έναν αλγόριθμο. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας η γνωστή φίρμα ΙΚΕΑ χρειάστηκε εβδομήντα έτη επενδύσεων και ανάπτυξης για να φτάσει σε ένα ποσό 42 δισ. ετησίως κύκλου εργασιών, όταν το γνωστό σάιτ ALIBABA μόλις σε δύο έτη έφτασε να έχει 1.000.000 καταναλωτές πελάτες και χρειάστηκε μόλις δεκαπέντε έτη για να αποκτήσει 700 δισ. κύκλο εργασιών. Αυτή είναι η νέα αγορά της παγκοσμιοποιημένης νέας ψηφιακής εργασίας.

Πολύς λόγος γίνεται έτσι για την περίφημη εργασία 4.0. Η 4η βιομηχανική επανάσταση είναι η επανάσταση στην εργασία που διανύουμε.

Μέχρι σήμερα στις εργασιακές σχέσεις βιώσαμε τέσσερις βιομηχανικές επαναστάσεις:

Η το 1784, με τη γέννηση της μηχανής του ατμού.

Η το 1870, με την έναρξη της μαζικής παραγωγής προϊόντων κυρίως μέσω της παραγωγής με τη χρήση ηλεκτρικού ρεύματος.

Η το 1970, με τη γέννηση της πληροφορικής.

Η χρονική έναρξη της ς βιομηχανικής επανάστασης δεν προκύπτει πότε ήταν. Βασικά χαρακτηριστικά αυτής της νέας εργασίας είναι η σχετικότητα του χώρου και χρόνου εργασίας. Η εργασία χωρίς χρόνο και χωρίς τόπο μοιάζει με μια αρένα. Στην παραδοσιακή εξαρτημένη εργασία το αναγκαίο στοιχείο συνίσταται στην ένταξη του εργαζομένου σε ένα συντονισμό χώρου – χρόνου της παροχής της εργασίας. Δεν είναι υπερβολικό πλέον να μιλάμε για σχέσεις εργασίας «χωρίς χρόνο» και «χωρίς τόπο», ως συνέπεια της υιοθέτησης οργανωτικών μοντέλων που βασίζονται στις ηλεκτρονικές τεχνολογίες, σε τέτοιο βαθμό που έχουν αποσταθεροποιήσει τη σταθερότητα αυτών των δύο, άλλοτε ευχάριστα για τους εργαζομένους (smart working), άλλοτε δυσμενώς για αυτούς (εργασία μέσω App).

Η τεχνολογική ψηφιοποίηση έχει παρασύρει την έννοια του χώρου εργασίας. Πλέον, δεν μετρά μόνο ο «φυσικός χώρος» εργασίας (η λεγόμενη βιόσφαιρα), αλλά προστίθεται η έννοια της «infosfera». Η ίδια η παγκοσμιοποίηση με την αυξανόμενη μετακίνηση των επιχειρήσεων και των εργαζομένων προκάλεσε την κρίση της σταθερότητας των «τόπων εργασίας».

Η τεχνολογία δεν είναι ουδέτερη. Τίποτε από αυτή δεν θα γλιτώσει. Η κατάλληλη προετοιμασία στην κατάρτιση του προσωπικού και στην αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων περιορίζει τον κίνδυνο να έχουμε από τη μια εργαζομένους με γνώσεις/εξειδίκευση και από την άλλη ανειδίκευτους-ακατάρτιστους. Ομως δεν θα υπάρχει πλέον η παραδοσιακή διάκριση μεταξύ των blue collars (εργατών) και white collars (στελεχών), που οι πρώτοι μπορούσαν να εξελιχθούν μέχρι και στον ρόλο των δεύτερων. Η έλλειψη κατάρτισης οδηγεί στην έξοδο από την απασχόληση και όχι στην ενασχόληση με καθήκοντα γενικής φύσης ανειδίκευτου προσωπικού, όπως στις προηγούμενες επαναστάσεις μπορούσε να συμβεί. Αυτή είναι η ποιοτική διαφορά της 4ης βιομηχανικής επανάστασης.

Με αυτά τα οικονομικά δεδομένα, το εργατικό δίκαιο τρελαίνεται! Οι κανόνες του εργατικού δικαίου γράφτηκαν για ένα παραγωγικό σύστημα που δεν υπάρχει πλέον. Αλλάζει ολόκληρο το οργανωτικό μοντέλο της εργασίας. Ερχεται η «τεχνητή νοημοσύνη». Χρειάζεται να ανακαλύψουμε τον κανόνα του αγνώστου! Ζητούμενο είναι αν θα θεωρήσουμε τις νέες μορφές εργασίας ως εντασσόμενες στην εξαρτημένη εργασία ή θα πρέπει να βρούμε εκείνα τα εργαλεία για την ανάκτηση (των) κανόνων του παραδοσιακού εργατικού δικαίου και την εφαρμογή τους και σε αυτές.

Σύμφωνα με την πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρομέτρου, τα τρία τέταρτα των ευρωπαίων πολιτών επιζητούν η εργασιακή τους δραστηριότητα να διευκολύνεται από την τεχνολογία. Τα δύο τρίτα εκείνων που ρωτήθηκαν σχετικά απάντησαν ότι η τεχνολογία αντιπροσωπεύει μία ευκαιρία για την κοινωνία και θα καλυτερέψει περαιτέρω την ποιότητα της ζωής τους.

Ωστόσο, τεχνολογική πρόοδος και απεριόριστη αστάθεια (σχετικότητα) στους παράγοντες «χώρος – χρόνος» της παροχής μπορούν να αλλάξουν πολύ βαθιά μέχρι και τις ανθρώπινες συμπεριφορές, να επιφέρουν κοινωνικές αλλαγές, μέχρι και ανθρωπολογικές ή γενετικές. Δεν μπορούν όμως, τουλάχιστον στη σημερινή κατάσταση, των επιστημονικών γνώσεων και της συνείδησης που διαθέτουμε, να αλλάξουν ορισμένα χαρακτηριστικά, συνδεόμενα απόλυτα με την ανθρώπινη ύπαρξη: ο άνθρωπος είναι τοποθετημένος σε έναν χώρο (όπου ζει) και κυρίως είναι πεπερασμένος βιολογικά. Να γιατί ο τόπος και ο χρόνος παραμένουν τα πιο σημαντικά κεφάλαια στη ζωή του.


Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜΑ