Του Γιάννη Καρούζου, Δικηγόρου-Εργατολόγου.
Στις 21 Ιανουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων (European Committee of Social Rights – ECSR), το όργανο του Συμβουλίου της Ευρώπης που παρακολουθεί την εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, δημοσίευσε τα “Conclusions 2025”, ήτοι τα συμπεράσματα της τελευταίας αξιολόγησης για τα εργασιακά δικαιώματα στην Ευρώπη. Η έκθεση αξιολογεί τον βαθμό συμμόρφωσης των συμβαλλόμενων κρατών με τον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη στον τομέα των εργασιακών δικαιωμάτων.
Η Επιτροπή βασίστηκε, για την εξαγωγή των συμπερασμάτων της, στις εθνικές εκθέσεις των κρατών, σε στατιστικά στοιχεία και σε διεθνείς δείκτες, για να εξετάσει πώς εφαρμόζονται στην πράξη οι διατάξεις του Χάρτη. Τα συμπεράσματα αναδεικνύουν ότι, παρά τα σημάδια εξέλιξης, πολλά ζητήματα που αφορούν στη εξασφάλιση βασικών δικαιωμάτων δεν έχουν διευθετηθεί ακόμα. Οι υπερωρίες και ο εξαντλητικός αριθμός ωρών εργασίας εξακολουθούν να θέτουν σε κίνδυνο την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων, ενώ η προστασία ευάλωτων ομάδων, όπως οι εργαζόμενοι σε ψηφιακές πλατφόρμες, οι τηλεργαζόμενοι και οι εργαζόμενοι μέσω υπεργολαβιών, είναι ανεπαρκής. Παράλληλα, το μισθολογικό χάσμα μεταξύ ανδρών και γυναικών παραμένει διακριτό σε πολλά κράτη, ενώ οι περιορισμοί στη δυνατότητα συλλογικής δράσης και στην εκπροσώπηση των εργαζομένων εμποδίζουν την προώθηση των εργασιακών δικαιωμάτων.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας υποβολής εκθέσεων, η Επιτροπή υιοθέτησε 213 συμπεράσματα που αφορούν στις εξής χώρες: Ανδόρα, Αρμενία, Αυστρία, Αζερμπαϊτζάν, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Δανία, Εσθονία, Γεωργία, Γερμανία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Μάλτα, Δημοκρατία της Μολδαβίας, Μαυροβούνιο, Κάτω Χώρες (σε σχέση με την Κουρασάο), Βόρεια Μακεδονία, Πολωνία, Ρουμανία, Σερβία, Σλοβακική Δημοκρατία, Τουρκία, Ουκρανία και Ηνωμένο Βασίλειο. Από τα 213 συμπεράσματα, τα 42 συνιστούν συμπεράσματα συμμόρφωσης με τον Χάρτη, ενώ τα 171 συμπεράσματα μη συμμόρφωσης.
Ενδεικτικά, ως προς το άρθρο 2 του Χάρτη, που αφορά στις δίκαιες συνθήκες εργασίας (εύλογος αριθμός ημερήσιων και εβδομαδιαίων ωρών εργασίας, εβδομαδιαία ανάπαυση κ.λπ.), η Επιτροπή έκρινε ότι 6 κράτη συμμορφώνονται με τις διατάξεις αυτού του άρθρου (Εσθονία, Λιθουανία, Μαυροβούνιο, Βόρεια Μακεδονία, Ρουμανία, Ουκρανία), ενώ 14 κράτη (ενδεικτικά Γερμανία, Πολωνία, Μάλτα, Λουξεμβούργου, Τουρκία) δεν συμμορφώνονται, αντίστοιχα. Διαπιστώθηκε, ακόμη, ότι σε χώρες όπως η Γερμανία, η Τουρκία ή η Πολωνία, ο εβδομαδιαίος αριθμός ωρών υπερβαίνει, σε κάποιους τομείς, τις 60 ώρες ανά ημέρα!
Η Ελλάδα δεν περιλαμβάνεται στα Συμπεράσματα 2025 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Κοινωνικών Δικαιωμάτων για τα εργασιακά, καθώς η αξιολόγηση των κρατών γίνεται με σύστημα περιοδικών κύκλων και όχι ετησίως για όλα τα δικαιώματα. Η τελευταία ουσιαστική αξιολόγηση της Ελλάδας στο πλαίσιο των Συμπερασμάτων της Επιτροπής πραγματοποιήθηκε το 2017 και αφορούσε διαφορετική θεματική ομάδα δικαιωμάτων.
Τα συμπεράσματα αυτά δεν έχουν απλώς επιστημονικό ενδιαφέρον, αλλά και πρακτική σημασία. Ανοίγουν τον διάλογο με τις εθνικές αρχές, δημιουργούν πίεση για νομοθετικές αλλαγές και μπορούν να οδηγήσουν σε συστάσεις ή δεσμευτικά μέτρα από το Συμβούλιο της Ευρώπης.
