Η ελαστική εργασία στην Ευρώπη και στην Ελλάδα

Ο εργατολόγος Γιάννης Καρούζος καλεσμένος στο ραδιόφωνο του Real Fm σχολιάζει τις τελευταίες εξελίξεις στα εργασιακά.

Ακούστε τη συνέντευξη και διαβάστε τα στοιχεία:

Πρόσφατη μελέτη του EUROFOUND, το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας (Οργανισμός της ίδιας της ΕΕ) αποδεικνύει πως η ακούσια ελαστική απασχόληση (Involuntary Non-standard Employment) ζει και βασιλεύει στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα.

Ευρωπαϊκή Ένωση

• Ένας στους 11 εργαζόμενους βρίσκεται σε κατάσταση Involuntary Non-standard Employment, δηλαδή απασχολείται εκ περιτροπής ή μερικώς, περιστασιακά ή με μειωμένο ωράριο ενώ θα επιθυμούσε πλήρη απασχόληση.
• Σήμερα το 8,8% των μισθωτών στην ΕΕ εργάζονται με περιστασιακό ή μειωμένο ωράριο παρά τη θέλησή τους, ποσοστό που ήταν στο 12,7% το 2015, κατά τη διάρκεια της μεγάλης κρίσης.
• Παρά τη βελτίωση αυτή, περίπου οι μισοί από όλους τους προσωρινά απασχολούμενους εξακολουθούν να εργάζονται με ελαστικές συμβάσεις ακούσια.
• Τα χαμηλότερα ποσοστά ακούσιας ελαστικής απασχόλησης εντοπίστηκαν σε χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης όπως η Ρουμανία, η Λιθουανία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία, η Εσθονία κ.α.
• Στις παλαιότερες και πλουσιότερες χώρες της ΕΕ, όπως η Αυστρία, η Γερμανία, η Δανία, η Ολλανδία, η Ιρλανδία, παρατηρούνται ποσοστά της τάξης του 4% – 5%.
• Τα σκήπτρα στην Ευρώπη κρατούν χώρες όπως η Ιταλία (18,4%), η Ισπανία (17%), η Κύπρος (15%), η Πορτογαλία (13,3%) και η Φινλανδία (13,2%).

Ελλάδα

• Στην Ελλάδα η εικόνα είναι πολύ χειρότερη από τον μέσο όρο της Ευρώπης. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Eurofound, η Ελλάδα με ποσοστό 12,5% φιγουράρει στην 6η θέση μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ, με το υψηλότερο ποσοστό εργαζομένων που αναγκάζονται να εργάζονται με ελαστική απασχόληση.

Το μεγαλύτερο ζήτημα για την χώρα μας εντοπίζεται στην προσωρινή απασχόληση και λιγότερο στην μερική. Ειδικότερα:

• Το ποσοστό της προσωρινής απασχόλησης ανέρχεται σε 12,1% στην χώρα μας που κατατάσσει την χώρα μας στην 11^η θέση ανάμεσα στις 27 χώρες της ΕΕ (περίπου στη μέση). Όμως ιδιαιτέρως ενδιαφέρον είναι ότι το 84,5% αυτών των εργαζομένων φαίνεται να δουλεύουν προσωρινά χωρίς να το επιθυμούν. Θα προτιμούσαν δηλαδή να εργάζονται με πλήρη απασχόληση αλλά δουλεύουν προσωρινά π.χ. στον τουρισμό.
• Αντιθέτως για παράδειγμα η Ολλανδία που έχει την ισχυρότερη προσωρινή απασχόληση μακράν σε όλη την ΕΕ με ποσοστό 26,5% (ένας στους 4 εργάζεται με προσωρινή απασχόληση) μόνο το 17,7% φαίνεται να το κάνει ακούσια.
• Αντίστοιχη εικόνα και στην μερική απασχόληση (μειωμένο ωράριο). Στην Ελλάδα φτάνει στο 6,5% αλλά οι μισοί και παραπάνω (54,5%) δηλώνουν ότι εργάζονται ακούσια με μειωμένο ωράριο.
• Στην Ολλανδία η μερική απασχόληση φτάνει στο 45%, αλλά η ακούσια μόλις στο 1,5%.

Τι είναι η ακούσια ελαστική απασχόληση

• Το να βρίσκεται κανείς σε κατάσταση ακούσιας ελαστικής απασχόλησης σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι παγιδεύονται μεταπηδώντας από τη μία θέση μερικής απασχόλησης, ορισμένου χρόνου ή εργασίας στη gig economy στην επόμενη, επειδή δεν μπορούν να βρουν σταθερές εναλλακτικές λύσεις, όπως μια σύμβαση αορίστου χρόνου πλήρους απασχόλησης.
• Οι ελαστικές θέσεις σημαίνουν χαμηλότερο ωρομίσθιο, μειωμένα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας και αυξημένη ανασφάλεια στην απασχόληση

Οι γυναίκες και οι νέοι πλήττονται περισσότερο

• Από την ακούσια ελαστική απασχόληση πλήττονται κυρίως γυναίκες, νέοι, άτομα με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο και μετανάστες.
• Η ακούσια μερική απασχόληση συγκεντρώνεται κυρίως στις γυναίκες, ενώ η ακούσια προσωρινή απασχόληση επηρεάζει άνδρες και γυναίκες πιο ισότιμα.
• Οι πιο έντονες έμφυλες διαφορές εντοπίζονται στη Γαλλία και τη Γερμανία, ενώ οι μικρότερες αποκλίσεις καταγράφονται στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Πολωνία και στη Λιθουανία.
• Το Eurofound αποδίδει αυτό το χάσμα σε «άμεσες διακρίσεις στην αγορά εργασίας», εξηγώντας ότι ορισμένες συμβάσεις ορισμένου χρόνου ενδέχεται να χρησιμοποιούνται ακόμη ως «μηχανισμοί αξιολόγησης για εργαζόμενους των οποίων η δέσμευση θεωρείται αβέβαιη από τους εργοδότες λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων». Απλούστατα, δεν προσλαμβάνουν γυναίκες με πλήρη εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα γιατί μπορεί να είναι ή να γίνουν μάνες.
• Το μέγεθος του τομέα και της επιχείρησης έχει επίσης σημαντική σημασία: οι εργαζόμενοι σε νοικοκυριά, γεωργία, στέγαση και διοικητικές υπηρεσίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ποσοστά INE πολύ πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ.
• Οι άνθρωποι σε ασταθείς θέσεις εργασίας είναι «δυσανάλογα συγκεντρωμένοι σε χειρονακτικές δουλειές με πρωτοβάθμια εκπαίδευση», σύμφωνα με το Eurofound.