Στις 9 Ιουλίου 2026, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε απόφαση στην υπόθεση C‑768/24, Hortis GRC. Η υπόθεση αφορούσε εργαζόμενο που κατοικούσε και εργαζόταν στη Γαλλία, ενώ η σύμβασή του επέλεγε το ελβετικό δίκαιο.
Το ΔΕΕ διευκρίνισε πώς κρίνεται ποιας χώρας οι κανόνες διέπουν τη σύμβαση. Η απόφαση αφορά τη Σύμβαση της Ρώμης για παλαιότερες συμβάσεις· ο αντίστοιχος βασικός κανόνας περιλαμβάνεται και στον Κανονισμό «Ρώμη Ι» για τις νεότερες.
Η επιλογή δικαίου στη σύμβαση δεν κλείνει το ζήτημα
Τα μέρη μπορούν να επιλέξουν το δίκαιο που θα διέπει τη σύμβαση εργασίας. Η επιλογή, όμως, δεν αρκεί από μόνη της για να στερήσει από τον εργαζόμενο την προστασία αναγκαστικών κανόνων που θα εφαρμόζονταν αν δεν υπήρχε αυτή η επιλογή.
Στην C‑768/24, το ΔΕΕ έκρινε ότι, αν συνολικά η σύμβαση συνδέεται στενότερα με τη χώρα της οποίας το δίκαιο επέλεξαν τα μέρη, μπορεί τελικά να εφαρμοστεί εκείνο το δίκαιο, ακόμη κι αν ο εργαζόμενος εργάζεται συνήθως σε άλλη χώρα. Αυτό δεν κρίνεται μόνο από μία ρήτρα: το εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξετάσει συνολικά τη σχέση.
Πού εκτελείται συνήθως η εργασία
Στην απόφαση C‑29/10, Koelzsch, της 15ης Μαρτίου 2011, το ΔΕΕ εξήγησε ότι, όταν ο εργαζόμενος δραστηριοποιείται σε περισσότερες χώρες, πρέπει να εξετάζεται από ποια χώρα οργανώνει και εκτελεί το μεγαλύτερο μέρος των υποχρεώσεών του προς τον εργοδότη.
Σημασία μπορεί να έχουν, μεταξύ άλλων, ο τόπος από τον οποίο λαμβάνει οδηγίες, οργανώνει την εργασία του και χρησιμοποιεί τα εργαλεία της. Η απόφαση αφορούσε οδηγό διεθνών μεταφορών, αλλά η μέθοδος εξέτασης είναι χρήσιμη και σε άλλες διασυνοριακές σχέσεις. Για εργαζομένους που δουλεύουν εξ αποστάσεως, βοηθά να καταγράφονται στην πράξη ο τόπος εργασίας και ο τρόπος οργάνωσής της.
Η στενότερη σύνδεση κρίνεται από όλα τα στοιχεία
Η απόφαση C‑64/12, Schlecker, της 12ης Σεπτεμβρίου 2013, διευκρίνισε ότι, για να εντοπιστεί η χώρα με την οποία συνδέεται στενότερα μια σύμβαση, το δικαστήριο συνεκτιμά τα συνολικά πραγματικά στοιχεία της εργασιακής σχέσης. Η αξιολόγηση δεν γίνεται με απλή καταμέτρηση παραγόντων ούτε με αυτόματη επιλογή του δικαίου που φαίνεται ευνοϊκότερο στον εργαζόμενο.
Η νεότερη C‑768/24 συνδέει αυτή την προσέγγιση με τη ρήτρα επιλογής δικαίου: ακόμη και το γεγονός ότι τα μέρη επέλεξαν ένα δίκαιο μπορεί να συνεκτιμηθεί, χωρίς να καθορίζει μόνο του το αποτέλεσμα. Για μια διασυνοριακή σύμβαση, συνεπώς, χρειάζεται να εξεταστούν η πραγματική εργασία, ο εργοδότης, η μισθοδοσία και οι λοιποί δεσμοί της σχέσης με κάθε χώρα.
Πρακτικό συμπέρασμα: πριν θεωρηθεί ότι η ρήτρα της σύμβασης καθορίζει οριστικά το εφαρμοστέο εργατικό δίκαιο, χρειάζεται συνολικός έλεγχος της σχέσης και των αναγκαστικών κανόνων που μπορεί να προστατεύουν τον εργαζόμενο. Οι αποφάσεις του ΔΕΕ δίνουν το πλαίσιο ερμηνείας· η τελική κρίση εξαρτάται από τα πραγματικά περιστατικά και το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο.
Δικηγόρος Εργατολόγος
