Άλλο η νόμιμη συνδικαλιστική δράση, άλλο κάθε ομαδική αποχή
Η απόφαση 908/2026 του Β2΄ Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου αφορά εργαζομένους που απολύθηκαν μετά από κινητοποίηση για τη διεκδίκηση δεδουλευμένων. Η υπόθεση δείχνει ότι η συλλογική διεκδίκηση δεν χαρακτηρίζεται αυτομάτως νόμιμη συνδικαλιστική δράση μόνο και μόνο επειδή συμμετέχουν πολλοί εργαζόμενοι.
Στη συγκεκριμένη υπόθεση, το Εφετείο είχε δεχθεί ότι οι εργαζόμενοι απείχαν από την εργασία τους και παρέμειναν σε χώρο του εργοστασίου, χωρίς να έχει κηρυχθεί απεργία από τη συνδικαλιστική οργάνωση και χωρίς να έχουν ασκήσει επίσχεση εργασίας. Είχε επίσης κρίνει ότι η παραμονή τους έγινε παρά τη ρητή αντίθεση της εργοδότριας. Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι, με βάση αυτές τις παραδοχές, η πράξη δεν συνιστούσε νόμιμη συνδικαλιστική δράση.
Η απόφαση δεν αναιρεί την προστασία των εργαζομένων που διεκδικούν συλλογικά τα δικαιώματά τους. Υπενθυμίζει, όμως, ότι έχει σημασία η μορφή της κινητοποίησης και η τήρηση των νόμιμων διαδικασιών. Εργαζόμενοι και σωματεία χρειάζεται να διακρίνουν την απεργία από άλλες μορφές διαμαρτυρίας και να διασφαλίζουν ότι η διεκδίκηση δεν εκθέτει τους συμμετέχοντες σε πρόσθετους νομικούς κινδύνους.
Η επίσχεση εργασίας χρειάζεται σαφή δήλωση
Η επίσχεση εργασίας μπορεί να επιτρέψει στον εργαζόμενο να απέχει από την εργασία του όταν ο εργοδότης δεν εκπληρώνει ληξιπρόθεσμη υποχρέωσή του, όπως η καταβολή δεδουλευμένων. Η ΑΠ 280/2026 επαναλαμβάνει ότι δεν αρκεί μια γενική διαμαρτυρία: η δήλωση προς τον εργοδότη πρέπει να εκφράζει καθαρά την πρόθεση άσκησης επίσχεσης και να προσδιορίζει την αξίωση, την αιτία και το ποσό της, έστω κατά προσέγγιση.
Η απόφαση διευκρινίζει επίσης τη σημασία του αν η εργασιακή σύμβαση παραμένει ενεργή. Στην υπόθεση, είχε κριθεί αμετάκλητα ότι η απόλυση ήταν άκυρη, οπότε η σύμβαση δεν είχε λυθεί. Με αυτό το δεδομένο, η επίσχεση μπορούσε να ασκηθεί και ο εργαζόμενος δεν έχανε για τον λόγο αυτό τη δυνατότητα να διεκδικήσει τις αποδοχές του.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε αποχή από την εργασία γεννά αυτομάτως δικαίωμα σε μισθούς. Η νομιμότητα εξαρτάται από τις περιστάσεις, την ύπαρξη ενεργής σύμβασης, τη σαφήνεια της δήλωσης και τη φύση της οφειλής. Πριν από επίσχεση, χρειάζεται να τεκμηριωθούν οι απαιτήσεις και να κοινοποιηθεί με τρόπο που να αποδεικνύεται ότι έφθασε στον εργοδότη.
Η ετήσια άδεια δεν είναι αντάλλαγμα για μονιμοποίηση
Σε απόφαση της 4ης Σεπτεμβρίου 2025, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέτασε ρύθμιση στην Ιταλία που συνέδεε τη μονιμοποίηση επίτιμων δικαστικών λειτουργών με παραίτηση από παλαιότερες αξιώσεις, μεταξύ των οποίων και αξιώσεις για ετήσια άδεια με αποδοχές. Το ΔΕΕ υπενθύμισε ότι η άδεια μετ’ αποδοχών αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα του εργαζομένου και έκρινε ότι δεν μπορεί να χάνεται αυτομάτως μέσω μιας τέτοιας νομοθετικής παραίτησης.
Η υπόθεση αφορούσε ειδικό καθεστώς στην Ιταλία, όχι εργαζομένους στην Ελλάδα. Η αρχή, ωστόσο, έχει ευρύτερη σημασία: οι διαδικασίες τακτοποίησης ή αλλαγής της εργασιακής σχέσης δεν πρέπει να λειτουργούν ως όρος παραίτησης από δικαιώματα που απορρέουν από το ενωσιακό δίκαιο.
Για τον εργαζόμενο, πρακτικό πρώτο βήμα είναι να ελέγχει αν τα εκκαθαριστικά αποτυπώνουν την άδεια και τις αντίστοιχες αποδοχές. Για τον εργοδότη, είναι ασφαλέστερο οι μεταβάσεις σε νέα καθεστώτα να γίνονται με σαφή ενημέρωση και χωρίς γενικές παραιτήσεις από νόμιμες αξιώσεις. Η απόφαση δεν καταργεί τους κανόνες παραγραφής ούτε κρίνει κάθε ιδιωτική συμφωνία· αφορά τη συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση που εξετάστηκε.
Δικηγόρος Εργατολόγος
