Του Γιάννη Καρούζου, Δικηγόρου-Εργατολόγου
Η αλγοριθμική διοίκηση δεν αφορά πλέον μόνο τους διανομείς και τις ψηφιακές πλατφόρμες. Ένα νέο ερευνητικό δελτίο του Eurofound, που δημοσιεύθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2026 και αξιοποιεί στοιχεία της Ευρωπαϊκής Έρευνας για τις Συνθήκες Εργασίας του 2024, εξετάζει τη χρήση προγραμμάτων για την παρακολούθηση της απόδοσης, την ανάθεση καθηκόντων και τον καθορισμό ωραρίων. Σύμφωνα με την έρευνα, στην ΕΕ το 19% των εργαζομένων αναφέρει ότι πρόγραμμα υπολογιστή παρακολουθεί την απόδοσή του, το 18% ότι κατανέμει τα καθήκοντά του και το 10% ότι καθορίζει τις ώρες εργασίας του. Οι δείκτες αποτυπώνουν τρεις συγκεκριμένες λειτουργίες· δεν μετρούν κάθε μορφή τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο εργασίας.
Η έρευνα καταγράφει, επίσης, ότι οι εργαζόμενοι που υπάγονται σε τέτοιες πρακτικές αναφέρουν συχνότερα αυξημένες απαιτήσεις και μεγαλύτερη εργασιακή καταπόνηση. Η ισχυρότερη συσχέτιση με δυσμενέστερους δείκτες ευεξίας εμφανίζεται στην ηλεκτρονική παρακολούθηση της απόδοσης. Όταν αυτή συνδυάζεται με ήδη απαιτητικές συνθήκες, συνδέεται με περισσότερη εξάντληση και σύγκρουση εργασίας και οικογενειακής ζωής, καθώς και με χαμηλότερη εργασιακή δέσμευση. Πρόκειται για ευρήματα συσχέτισης: δεν αποδεικνύουν από μόνα τους ότι το λογισμικό προκαλεί τα συγκεκριμένα αποτελέσματα. Δείχνουν, όμως, γιατί δεν αρκεί να αξιολογείται ένα σύστημα μόνο με βάση την ταχύτητα ή την παραγωγικότητα που υπόσχεται.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή η αλγοριθμική διοίκηση μπορεί να εμφανίζεται σε συνηθισμένες επιχειρησιακές διαδικασίες: από την κατανομή βαρδιών και την επιλογή υποψηφίων έως την αξιολόγηση επίδοσης. Η ίδια τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει στον καλύτερο προγραμματισμό, αλλά, αν οι εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν ποια δεδομένα συλλέγονται και πώς επηρεάζουν τις αποφάσεις, δυσκολεύονται να ελέγξουν αν η αξιολόγηση είναι δίκαιη ή αν υπάρχει τρόπος να διορθωθεί ένα λάθος.
Το ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο εξελίσσεται σταδιακά. Ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη, όπως τροποποιήθηκε το 2026, περιλαμβάνει στα συστήματα υψηλού κινδύνου ορισμένες χρήσεις στην απασχόληση και στη διαχείριση εργαζομένων, όπως η επιλογή υποψηφίων, ορισμένες αποφάσεις για την εργασιακή σχέση και η παρακολούθηση ή αξιολόγηση εργαζομένων. Σύμφωνα με το επίσημο χρονοδιάγραμμα εφαρμογής, οι κανόνες για τα συστήματα υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III, όπου εντάσσονται οι σχετικές εργασιακές χρήσεις, εφαρμόζονται από τις 2 Δεκεμβρίου 2027. Η ημερομηνία αυτή αφορά τις ειδικές υποχρεώσεις του Κανονισμού· δεν αναστέλλει τυχόν υποχρεώσεις που απορρέουν ήδη από το εργατικό δίκαιο, την προστασία δεδομένων ή τους κανόνες ενημέρωσης και διαβούλευσης.
Το πρακτικό συμπέρασμα για μια επιχείρηση είναι να εξετάζει από την αρχή τι ακριβώς κάνει το σύστημα, ποιες αποφάσεις επηρεάζει και ποιος άνθρωπος μπορεί να παρέμβει όταν προκύπτει πρόβλημα. Για τον εργαζόμενο, έχει αξία να γνωρίζει αν η ψηφιακή παρακολούθηση επηρεάζει το ωράριο, την αξιολόγηση ή την ανάθεση εργασιών του. Η τεχνολογία μπορεί να οργανώνει καλύτερα την εργασία, αλλά η υπεύθυνη χρήση της προϋποθέτει διαφάνεια, ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία και συμμετοχή των εργαζομένων στον σχεδιασμό της.
