Ο συμψηφισμός μισθολογικών παροχών και προσαυξήσεων αποτελεί ένα ζήτημα ιδιαίτερης σημασίας στο εργατικό δίκαιο, καθώς συνδέεται άμεσα με την προστασία των ελάχιστων νόμιμων αποδοχών του μισθωτού και τη διαμόρφωση έγκυρων συμβατικών όρων εργασίας. Η θεωρία και η νομολογία έχουν διαμορφώσει συγκεκριμένες αρχές που καθοδηγούν την ορθή εφαρμογή του σχετικού πλαισίου.
Η αμοιβή της υπερεργασίας μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο έγκυρου συμψηφισμού με ανώτερες των νομίμων αποδοχές, κατόπιν σχετικής συμφωνίας των μερών. Ανάλογα ισχύουν και για τις προσαυξήσεις λόγω νυχτερινής εργασίας, καθώς και για την απασχόληση τις Κυριακές και τις αργίες. Ο μονομερής συμψηφισμός των σχετικών προσαυξήσεων από τον εργοδότη δεν επιτρέπεται, ενώ είναι δυνατή η σύναψη ειδικής συμφωνίας συμψηφισμού με ανώτερες των νομίμων αποδοχές, μόνο για το μέρος που υπερβαίνει τα ελάχιστα νόμιμα όρια. Η νομιμότητα της συμφωνίας προϋποθέτει ότι ο μισθωτός διατηρεί ακέραιες τις κατώτατες αποδοχές και τις προβλεπόμενες προσαυξήσεις.
Αντίθετα, ο συμψηφισμός των αξιώσεων από την παροχή υπερωριακής εργασίας με τις ανώτερες των νομίμων αποδοχές δεν επιτρέπεται και κάθε σχετική συμφωνία είναι άκυρη. Γίνεται, ωστόσο, δεκτό ότι ειδική συμφωνία προκαταβολής της αμοιβής για συγκεκριμένη υπερωριακή εργασία μπορεί να είναι έγκυρη, υπό την προϋπόθεση ότι λειτουργεί ως εξόφληση μελλοντικών αξιώσεων και όχι ως γενικός συμψηφισμός.
Γίνεται αντιληπτό έτσι ότι η ορθή εφαρμογή των κανόνων περί συμψηφισμού απαιτεί προσεκτική στάθμιση μεταξύ συμβατικής ελευθερίας και υποχρεωτικής προστασίας του μισθωτού, ώστε να διασφαλίζεται η νομιμότητα των συμφωνιών και η ισορροπία στη σχέση εργασίας.
Δικηγόρος Εργατολόγος
