της Πελαγίας Τριχάκη, Νομικής Συνεργάτιδας
της Δικηγορικής Εταιρείας «Καρούζος Γιάννης & Συνεργάτες»
Η ασθένεια αποτελεί, σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία και νομολογία, σπουδαίο λόγο που δικαιολογεί την απουσία του εργαζομένου από την εργασία. Για αυτόν τον λόγο, η ελληνική εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία θεσπίζει ένα πλέγμα ρυθμίσεων, αναφορικά με το καθεστώς της απουσίας λόγω ασθένειας, καθώς και τον τρόπο και το ύψος καταβολής των αποδοχών του εργαζομένου κατά το διάστημα αυτό.
Δεν υπάρχει προκαθορισμένο ετήσιο όριο ημερών απουσίας από την εργασία λόγω ασθένειας
Σε αντίθεση με την ετήσια κανονική άδεια, η ελληνική εργατική νομοθεσία δεν προβλέπει συγκεκριμένο αριθμό ημερών αναρρωτικής άδειας ανά έτος. Ο εργαζόμενος δικαιούται να απέχει από την εργασία του για όσο διάστημα διαρκεί η πραγματική αδυναμία του να εργαστεί λόγω ασθένειας, εφόσον αυτή αποδεικνύεται με την προσκόμιση της απαιτούμενης ιατρικής γνωμάτευσης.
Αυτό σημαίνει ότι η διάρκεια της δικαιολογημένης απουσίας δεν εξαρτάται από κάποιο προκαθορισμένο όριο, αλλά από το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο εργαζόμενος είναι αντικειμενικά ανίκανος να παράσχει την εργασία του. Βασική προϋπόθεση είναι η έγκαιρη ενημέρωση του εργοδότη και η τήρηση της προβλεπόμενης διαδικασίας.
Πότε η ασθένεια θεωρείται βραχείας και πότε μακράς διάρκειας;
Η νομοθεσία διακρίνει την ασθένεια σε βραχείας και μακράς διάρκειας, ανάλογα με τον χρόνο υπηρεσίας του εργαζομένου στον ίδιο εργοδότη. Ως βραχείας διάρκειας θεωρείται η ασθένεια που διαρκεί έως έναν μήνα για εργαζόμενους με υπηρεσία έως τεσσάρων ετών, έως τρεις μήνες για όσους έχουν συμπληρώσει από τέσσερα έως δέκα έτη υπηρεσίας, έως τέσσερις μήνες για εργαζόμενους με υπηρεσία από δέκα έως δεκαπέντε έτη και έως έξι μήνες για όσους απασχολούνται στον ίδιο εργοδότη για περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια.
Όταν η ασθένεια υπερβαίνει τα παραπάνω χρονικά όρια, χαρακτηρίζεται ως μακράς διάρκειας. Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διατήρηση της εργασιακής σχέσης και τα δικαιώματα των δύο μερών.
Η ασθένεια δεν ισοδυναμεί με παραίτηση
Η απουσία λόγω ασθένειας δεν θεωρείται εγκατάλειψη της εργασίας. Ο εργοδότης υποχρεούται να δεχθεί τον εργαζόμενο πίσω στην εργασία του μετά την ανάρρωσή του, όταν πρόκειται για ασθένεια βραχείας διάρκειας.
Αλλά ακόμη και όταν η ασθένεια είναι μακράς διαρκείας, η απουσία δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτοδικαίως ως παραίτηση. Για να συναχθεί ότι ο εργαζόμενος επιθυμεί να λύσει τη σύμβαση εργασίας του, απαιτείται σαφής εκδήλωση σχετικής βούλησης και όχι απλώς η παρατεταμένη απουσία για λόγους υγείας.
Τι ισχύει για τις αποδοχές κατά τη διάρκεια της ασθένειας;
Όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, η ασθένεια αναγνωρίζεται από τον νόμο και την ελληνική νομολογία ως σπουδαίος λόγος που δικαιολογεί την αποχή του εργαζομένου από την εργασία του. Υπό προϋποθέσεις, ο εργαζόμενος διατηρεί αξίωση για αποδοχές, ακόμη και κατά το διάστημα που δεν εργάζεται.
Συγκεκριμένα, εφόσον έχει προηγηθεί τουλάχιστον δεκαήμερη παροχή εργασίας και η ασθένεια δεν οφείλεται σε υπαιτιότητά του, ο εργαζόμενος δικαιούται αποδοχές για χρονικό διάστημα έως δεκαπέντε ημερών όταν δεν έχει συμπληρώσει ένα έτος εργασίας στον ίδιο εργοδότη και έως έναν μήνα όταν έχει συμπληρώσει τουλάχιστον ένα έτος υπηρεσίας.
Ποιος καταβάλλει τις αποδοχές κατά τη διάρκεια της ασθένειας;
Εφόσον ο εργαζόμενος είναι ασφαλισμένος στον e-ΕΦΚΑ, ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει το ήμισυ των αναλογουσών αποδοχών κατά τις τρεις πρώτες ημέρες της ασθένειας. Πρόκειται για το χρονικό διάστημα αναμονής, πριν από την έναρξη της επιδότησης από τον e-ΕΦΚΑ.
Από την τέταρτη ημέρα και έπειτα, ο εργαζόμενος δικαιούται, εφόσον πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις, επίδομα ασθενείας από τον e-ΕΦΚΑ. Παράλληλα, ο εργοδότης υποχρεούται να καλύπτει τη διαφορά μεταξύ του κανονικού μισθού και του επιδόματος που καταβάλλει ο ασφαλιστικός φορέας, μέχρι τη συμπλήρωση του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο διατηρείται η αξίωση του εργαζομένου για μισθό, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω.
Μετά την παρέλευση του διαστήματος αυτού, ο εργαζόμενος λαμβάνει μόνο το επίδομα ασθενείας του e-ΕΦΚΑ.
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση επιδόματος ασθενείας από τον e-ΕΦΚΑ;
Για να λάβει ο εργαζόμενος επίδομα ασθενείας από τον e-ΕΦΚΑ, θα πρέπει η ασθένεια να μην οφείλεται σε υπαιτιότητά του, να απέχει πλήρως από την εργασία του και να υποβάλει τη σχετική αίτηση. Παράλληλα, απαιτείται η έκδοση ιατρικής γνωμάτευσης από γιατρό πιστοποιημένο στο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ.
Το ύψος του επιδόματος καθορίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία του ασφαλισμένου και αντιστοιχεί, κατ’ αρχήν, στο 50% του τεκμαρτού ημερομισθίου της ασφαλιστικής κλάσης στην οποία υπάγεται. Το ποσό αυτό προσαυξάνεται κατά 10% για κάθε προστατευόμενο μέλος της οικογένειας.
Τι πρέπει να προσέξουν οι εργαζόμενοι;
Στην πράξη, το σημαντικότερο είναι ο εργαζόμενος να ενημερώνει άμεσα τον εργοδότη για την αδυναμία παροχής εργασίας, να εξασφαλίζει εγκαίρως την απαιτούμενη ιατρική γνωμάτευση και να ακολουθεί τη διαδικασία που προβλέπεται για τη χορήγηση του επιδόματος ασθενείας.
Η γνώση των σχετικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων συμβάλλει στην αποφυγή παρεξηγήσεων και διασφαλίζει ότι η περίοδος της ασθένειας δεν θα δημιουργήσει πρόσθετες εργασιακές ή οικονομικές δυσκολίες. Άλλωστε, η νομοθεσία αναγνωρίζει ότι η ασθένεια αποτελεί μια πραγματική και συχνά απρόβλεπτη κατάσταση και για τον λόγο αυτό προβλέπει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο προστασίας τόσο για τη διατήρηση της θέσης εργασίας όσο και για την οικονομική στήριξη του εργαζομένου κατά το διάστημα της ανικανότητας προς εργασία.
